De missie van Teun Toebes is het leven van mensen met dementie verbeteren, in Nederland en in de rest van de wereld. Hij woont niet meer op een gesloten afdeling van een verpleeghuis, maar deelt als ‘humanitair innovator’ zijn boodschap overal ter wereld.
Woensdag 15 april
10:00 – 10:45 uur
Facility Mainstage
Teun Toebes: Anders denken is anders doen
Op de tweede dag van Zorg & facility staat mensgerichte zorg centraal. Teun Toebes opent deze dag. Hij zet zich onvermoeibaar in om de kwaliteit van leven van mensen met dementie te verbeteren. Hij deelt hoopvolle voorbeelden uit de praktijk, maar houdt ons ook een spiegel voor.
Voeling houden met collega’s
Toebes werkt naast al zijn activiteiten ook nog als verpleegkundige in de VVT. Hij heeft net drie avonddiensten achter de rug. “Deze verandering is een gedeelde verantwoordelijkheid. Het is niet beleid of praktijk, het is allebei. Daarom vind ik het belangrijk om in al die werelden nog geworteld te zijn. Ik kan de politiek helpen om visie te veranderen naar beleid, maar ik wil ook nog gewoon incontinentiemateriaal kunnen vervangen. Ik wil connectie houden met mijn collega's.”
Echte vlinders in de tuin
Technologie kan een hulpmiddel zijn op weg naar een beter leven voor mensen met dementie, het kan ook als rem werken. “Laten we die tovertafel in het verpleeghuis vervangen door de echte vlinders in de tuin. En waarom laat je een voorstelling uit een museum zien als je mensen ook kunt meenemen naar een museum?”
“Als we denken in producten voordat we onze cultuur veranderen, dan versterken die producten onze bestaande cultuur. Er zijn vormen van technologie die ongelooflijk kunnen helpen om mensen regie te blijven geven en om mensen hun waardigheid te vergroten. Die hebben we nodig.”
Personeelstekort kan helpen
Toebes pakt zijn spullen, hij moet zijn trein halen. Hij benadrukt nog dat zijn collega-zorgverleners een hele belangrijke taak hebben in alle veranderingen. Het personeelstekort kan ze daarbij helpen. “Het klinkt misschien gek, maar je wordt echt niet zomaar ontslagen als je dingen anders doet. Die visie ligt er vaak al, ga gewoon doen wat erin staat.”
Risico’s horen bij het leven
Hij ziet in Nederland een onomkeerbare beweging. Steeds meer gesloten afdelingen gooien de deuren open. Dat zijn er nu zo'n 500 en er komen iedere week nieuwe huizen bij. Het ingewikkelde is volgens Toebes om een deur open te houden op het moment dat er zich een incident voordoet. Dan wordt er een schuldige gezocht en gaat de deur soms dicht. En dat terwijl risico's bij het leven horen.
Het doel van zorg zou niet moeten zijn om mensen koste wat het kost veilig houden, vindt Toebes. “Als je geen enkel risico meer mag lopen in je leven, blijft er weinig leven over. Je kunt iemand in een rolstoel zetten om vallen te voorkomen terwijl die persoon nog best kan lopen. Wat voor leven is dat? Het gaat om de balans tussen veiligheid en risico’s”
Niemand is de hele dag gelukkig
Het doel van zorg moet niet zijn om mensen gelukkig te maken, maar om ze te faciliteren bij een zo goed mogelijk leven. Niet organiseren op basis van wat wij als zorgverleners denken dat mensen nodig hebben, maar faciliteren vanuit luisteren naar mensen. “Niemand is de hele dag gelukkig. Wij zitten ook niet de hele dag lachend aan tafel. Waarom zouden mensen met dementie wel lachend aan een tafel moeten zitten?”
Het ontbreekt in Nederland niet aan visie. Organisatie in ons land hebben er genoeg waar ‘persoonsgerichte zorg’ in staat en ‘leven als thuis'. Maar die visie krijgt geen betekenis voor mensen met dementie zelf als we er als zorgverleners er niets mee doen.
Teun Toebes zit op een bankje in de hal van het Centraal Station in Utrecht. Hij heeft nog net voor zijn vertrek naar China even tijd voor een gesprek. Hij gaat samen met filmmaker Jonathan de Jong opnames maken voor hun tweede film. Die gaat over gemeenschappen en hoe we beter kunnen samenleven. Want wat goed is voor mensen met dementie, is goed voor iedereen.
Goede voorbeelden moeten standaard worden
Hun eerste film, Human Forever, was een groot succes. De film werd in Nederland bezocht door ruim 80.000 bezoekers en werd vertoond in maar liefst 31 landen. Voor het maken ervan bezocht hij er elf. Hij zag daar overal mensen die zich met hart en ziel inzetten voor levenskwaliteit voor iedereen. Maar die goede voorbeelden waren te vaak afhankelijk van individuen.
Toebes: “Je wilt dat die goede voorbeelden de standaard worden. De verandering naar een beter leven voor mensen met dementie vraagt niet alleen om anders kijken en anders doen vanuit zorgverleners, maar juist ook van iedereen daar omheen. Van de politiek, van de inspectie, van de samenleving en van bestuurders. En dat maakt ook dat dit niet zozeer een zorgprobleem is, maar echt een samenlevingsvraagstuk.”
Tekst: Maaike Zweers
Woensdag 15 april
10:00 – 10:45 uur
Facility Mainstage
Teun Toebes: Anders denken is anders doen
Op de tweede dag van Zorg & facility staat mensgerichte zorg centraal. Teun Toebes opent deze dag. Hij zet zich onvermoeibaar in om de kwaliteit van leven van mensen met dementie te verbeteren. Hij deelt hoopvolle voorbeelden uit de praktijk, maar houdt ons ook een spiegel voor.
Voeling houden met collega’s
Toebes werkt naast al zijn activiteiten ook nog als verpleegkundige in de VVT. Hij heeft net drie avonddiensten achter de rug. “Deze verandering is een gedeelde verantwoorde-lijkheid. Het is niet beleid of praktijk, het is allebei. Daarom vind ik het belangrijk om in al die werelden nog geworteld te zijn. Ik kan de politiek helpen om visie te veran-deren naar beleid, maar ik wil ook nog gewoon incontinentiemateriaal kunnen vervangen. Ik wil connectie houden met mijn collega's.”
Echte vlinders in de tuin
Technologie kan een hulpmiddel zijn op weg naar een beter leven voor mensen met dementie, het kan ook als rem werken. “Laten we die tovertafel in het verpleeghuis vervangen door de echte vlinders in de tuin. En waarom laat je een voorstelling uit een museum zien als je mensen ook kunt meenemen naar een museum?”
“Als we denken in producten voordat we onze cultuur veranderen, dan versterken die producten onze bestaande cultuur. Er zijn vormen van technologie die ongelooflijk kunnen helpen om mensen regie te blijven geven en om mensen hun waardigheid te vergroten. Die hebben we nodig.”
Personeelstekort kan helpen
Toebes pakt zijn spullen, hij moet zijn trein halen. Hij benadrukt nog dat zijn collega-zorgverleners een hele belangrijke taak hebben in alle veranderingen. Het perso-neelstekort kan ze daarbij helpen. “Het klinkt misschien gek, maar je wordt echt niet zomaar ontslagen als je dingen anders doet. Die visie ligt er vaak al, ga gewoon doen wat erin staat.”
Risico’s horen bij het leven
Hij ziet in Nederland een onomkeerbare beweging. Steeds meer gesloten afdelingen gooien de deuren open. Dat zijn er nu zo'n 500 en er komen iedere week nieuwe huizen bij. Het ingewikkelde is volgens Toebes om een deur open te houden op het moment dat er zich een incident voordoet. Dan wordt er een schuldige gezocht en gaat de deur soms dicht. En dat terwijl risico's bij het leven horen.
Het doel van zorg zou niet moeten zijn om mensen koste wat het kost veilig houden, vindt Toebes. “Als je geen enkel risico meer mag lopen in je leven, blijft er weinig leven over. Je kunt iemand in een rolstoel zetten om vallen te voorkomen terwijl die persoon nog best kan lopen. Wat voor leven is dat? Het gaat om de balans tussen veiligheid en risico’s”
Niemand is de hele dag gelukkig
Het doel van zorg moet niet zijn om mensen gelukkig te maken, maar om ze te faciliteren bij een zo goed mogelijk leven. Niet organiseren op basis van wat wij als zorgverleners denken dat mensen nodig hebben, maar faciliteren vanuit luisteren naar mensen. “Niemand is de hele dag gelukkig. Wij zitten ook niet de hele dag lachend aan tafel. Waarom zouden mensen met dementie wel lachend aan een tafel moeten zitten?”
Het ontbreekt in Nederland niet aan visie. Organisatie in ons land hebben er genoeg waar ‘persoonsgerichte zorg’ in staat en ‘leven als thuis'. Maar die visie krijgt geen betekenis voor mensen met dementie zelf als we er als zorgverleners er niets mee doen.
Teun Toebes zit op een bankje in de hal van het Centraal Station in Utrecht. Hij heeft nog net voor zijn vertrek naar China even tijd voor een gesprek. Hij gaat samen met filmmaker Jonathan de Jong opnames maken voor hun tweede film. Die gaat over gemeenschappen en hoe we beter kunnen samenleven. Want wat goed is voor mensen met dementie, is goed voor iedereen.
Goede voorbeelden moeten standaard worden
Hun eerste film, Human Forever, was een groot succes. De film werd in Nederland bezocht door ruim 80.000 bezoekers en werd vertoond in maar liefst 31 landen. Voor het maken ervan bezocht hij er elf. Hij zag daar overal mensen die zich met hart en ziel inzetten voor levenskwaliteit voor iedereen. Maar die goede voorbeelden waren te vaak afhankelijk van individuen.
Toebes: “Je wilt dat die goede voorbeelden de standaard worden. De verandering naar een beter leven voor mensen met dementie vraagt niet alleen om anders kijken en anders doen vanuit zorgverleners, maar juist ook van iedereen daar omheen. Van de politiek, van de inspectie, van de samenleving en van bestuurders. En dat maakt ook dat dit niet zozeer een zorgprobleem is, maar echt een samenlevingsvraagstuk.”
Tekst: Maaike Zweers
De missie van Teun Toebes is het leven van mensen met dementie verbeteren, in Nederland en in de rest van de wereld. Hij woont niet meer op een gesloten afdeling van een verpleeghuis, maar deelt als ‘humanitair innovator’ zijn boodschap overal ter wereld.