Wat hebben topsport en revalidatie met elkaar gemeen? Meer dan je op het eerste gezicht zou denken. Volgens Kees-Jan van der Klooster, oud-paralympisch zit-skiër draait het in beide werelden om grenzen verleggen, omgaan met onzekerheid en het hervinden van je eigenwaarde in een veranderd lichaam en leven. Maar misschien nog belangrijker: om mensgericht werken.

Op 16, 17 en 18 april zijn de VeineDAGEN in hal 2, 3 en 4 van Jaarbeurs. Met 300 standhouders, workshops en themapleinen ontdekken bezoekers zorghulpmiddelen, slimme technologie, aangepaste auto’s, innovatieve dienstverlening en aangepast sporten en reizen. Inspirerend voor iedereen in de zorg. Registreren je voor een gratis entreekaart:  www.VeineDAGEN.nl

Mensgerichte zorg is meer dan de juiste hulpmiddelen
Volgens Van der Klooster gaat mensgerichte zorg verder dan het personaliseren van hulpmiddelen of behandelplannen. Het gaat om écht kijken naar wie iemand is. In zijn visie spreekt hij over “de ‘professional mens’ en de ‘mens die professional is’,” legt hij uit. In het eerste geval staat het protocol centraal. In het tweede geval staat de mens centraal, zowel de zorgverlener als de patiënt.

Die verschuiving is cruciaal. Want hoe goed bedoeld ook, de maatschappij en ook zorgprofessionals schieten soms door in het ontzorgen. “Het is makkelijker als ik het doe,” klinkt het vaak. Maar die houding kan onbedoeld de eigenwaarde van patiënten ondermijnen. Wie continu geholpen wordt, kan het gevoel krijgen het zelf niet meer te kunnen.

Hervind het gevoel van waarde en regie
Juist die eigenwaarde is volgens Van der Klooster de sleutel tot herstel. “Eigenwaarde is de brandstof voor zelfstandigheid,” zegt hij. Zonder dat gevoel van eigenwaarde ontbreekt eigen regie en de motivatie om stappen te zetten. Mensgerichte zorg betekent dus ook dat zorgverleners patiënten durven los te laten, ruimte te geven en hen zelf te laten ervaren wat ze wél kunnen.

Dat vraagt iets van zorgprofessionals. Minder denken in protocollen, meer in mensen. Minder sturen op standaard-processen, meer op intrinsieke motivatie. En vooral: naast iemand gaan staan, in plaats van het over iemand heen te buigen.

Revalidatie is topsport
De les uit de topsport is daarmee helder. Presteren begint niet bij cijfers of schema’s, maar bij de mens achter de patient zien, het durven opzoeken van grenzen en eigenwaarde laten groeien. En precies daar ligt de kracht van mensgerichte zorg.

Na een dwarslaesie verandert alles. “Je weet niet meer waar je grenzen liggen,” vertelt Van der Klooster. “Hoe ver kan ik voorover leunen zonder uit mijn rolstoel te vallen? Hoe actief kan ik zijn zonder risico?” Het zijn vragen die verrassend veel lijken op die van een topsporter. Ook daar gaat het om het verkennen van grenzen, om vallen en opstaan: letterlijk en figuurlijk.

Mentale en fysieke revalidatie
Die parallel gaat verder dan alleen fysiek herstel. Zowel in topsport als in de zorg draait het uiteindelijk om de vraag: hoeveel wil je uit je leven halen? Topsporters streven naar het maximale. Maar ook mensen in revalidatie staan voor diezelfde uitdaging: hoe haal ik het beste uit mijn ‘nieuwe’ leven?

Toch ligt daar meteen een belangrijke nuance. Waar topsport vaak draait om meten, optimaliseren en prestaties verbeteren, ziet Van der Klooster in de zorg juist het belang van gevoel en maatwerk. “Je kunt alles meten, maar doet dat recht aan de mens die je voor je hebt?” vraagt hij zich af. Niet iedereen heeft dezelfde achtergrond, motivatie of mentale veerkracht. En juist daar komt mensgerichte zorg in beeld.