Er zijn nu al veel goede voorbeelden te noemen: een puffer-app voor kinderen met astma, pleisters voor thuismonitoring, allerlei robotische systemen voor de thuiszorg, bloedprikrobots. “Er zijn veel mooie voorbeelden”, beaamt Rovers, “maar ze zijn vaak nog lokaal. We hebben in Nederland last van het Not Invented Here-syndroom. De implementatie van technologie en dan opschalen is daarom lastig in Nederland. Dat zullen we met elkaar moeten oplossen.”

Obstakels
Ook de beschikbaarheid van goede en valide data is nog een struikelblok. “AI zal groot worden. Dat is nu nog de belofte. Maar AI kan die belofte alleen waarmaken als de data die daaronder ligt, ook goed is. Daar is veel aandacht voor, de obstakels zijn meer dan bekend. Maar lossen we het ook echt op? Nee, nog niet. We praten meer dan dat we doen. Hoe groot moet de crisis zijn voordat we echt durven doorpakken?”

Medtech is essentieel om de transitie te maken, maar het is geen panacee, benadrukt Rovers. Ook wet- en regelgeving speelt een rol. Net zo belangrijk is gedragsverandering, met een verschuiving naar meer preventie. “Er zijn geen puntoplossingen, alles hangt met elkaar samen.”

Slechts een begin
De ruim 100 miljoen is daarom slechts een begin, volgens Rovers. Om de omslag echt te maken zijn er miljarden nodig, denkt ze. Dat verschillende ministeries, kennisinstellingen én private partijen er nu samen instappen, is een belangrijk signaal. “Dit helpt om te starten, maar de verdere ontwikkeling moet ook vanuit het bedrijfsleven en vanuit de kennisinstellingen komen. Het verdienvermogen ligt in de toekomst. Als we dit in Nederland voor elkaar krijgen, dan ga je dit verkopen, gaan de producten lopen. De winsten die je maakt met medische technologie kun je weer inzetten voor de brede welvaart en om de zorg van morgen te verbeteren - en daarna, want ook na 2040 zullen er veranderingen blijven komen.”

Schrikbeeld
Rovers doet een dringend beroep op bestuurders om samen werk te maken van de noodzakelijke zorgtransformatie. “Ik hoop ze echt mee te geven dat als wij niet over onze schaduw heen kunnen stappen, we het risico lopen dat partijen als Meta en Google straks hier ziekenhuizen gaan neerzetten. Dat is mijn schrikbeeld. Dat zouden we in Europa niet moeten willen. Dan krijgen we maximale ongelijkheid in de zorg.  Als wij onze democratische waarden en de toegang tot zorg voor iedereen willen behouden, dan moeten wij het nu samen oppakken.”

Enorme uitdagingen
“Technologie hebben we nodig”, benadrukt Rovers. Behalve wetenschappelijk directeur van het TechMed Centrum is ze ook hoogleraar medische technologie en innovatie, zowel in Twente als bij het Radboudumc. “We staan voor enorme uitdagingen. Er zijn steeds grotere arbeidstekorten en er is een groeiende zorgvraag. Technologie gaat helpen, als we het goed inzetten.” Dat zal ook de kern zijn van haar verhaal op de LSH Next Summit op 12 november waar ze het gaat hebben over hoe innovatie een zorginfarct kan voorkomen.

Verder dan de korte termijn
Een belangrijke voorwaarde daarvoor is dat bestuurders verder gaan kijken dan het korte termijnperspectief, vertelt ze. “Ik wil bestuurders uitdagen om samen te kijken hoe dat ziekenhuis van de toekomst, in 2040, eruitziet. Dat heb je nodig als je wilt dromen en denken over de zorg voor de toekomst. Denk creatief mee in plaats van de hakken in het zand te zetten, als je een keer iets aan een ander moet gunnen. Want dat zie ik nog veel gebeuren.”

Ziekenhuizen worden kleiner
Denkend over die toekomst voorziet Rovers dat technologie steeds meer zorg uit het ziekenhuis laat verdwijnen. “Zoals het nu is, is het niet houdbaar. Voor diagnostiek moet je nu nog naar het ziekenhuis. Maar omdat er veel meer thuis en in de wijk kan, met allerlei monitoring en metingen, zullen de ziekenhuizen kleiner worden. We zullen steeds meer testen thuis of in de wijk kunnen gaan doen. Technologie gaat helpen om de zorg persoonlijker te maken, dichter bij huis en voor iedereen toegankelijk. Bovendien: als je alles kunt bijhouden, ben je er eerder bij als het misgaat. Preventie wordt dus mogelijk en belangrijker.”

Uitdaging voor bestuurders
Zo’n omslag vergt het nodige aan digitale vaardigheden, dus daar zal aandacht naar uit moeten gaan, denkt Rovers. Dat is volgens haar de uitdaging voor bestuurders: “Hoe zetten we de technologie zo in dat je net als mijn neef, de boer, echt de spil bent, dat het je minder arbeid kost en dat het juist de ruimte geeft om de human touch te behouden die iedereen zo belangrijk vindt.”

Deze zomer stond prof. dr. Maroeska Rovers als spreker op festival De Zwarte Cross. In de ‘universiteitstent’ hield de wetenschappelijk directeur van het Technisch Medisch Centrum (TechMed Centrum) van de Universiteit Twente een gloedvol betoog. Het ging over het ziekenhuis van de toekomst: volop AI, digitale gezondheidsvoorspellers en ultraprecieze operatierobots. Na haar verhaal kwam haar neef naar haar toe, een agrariër. “Hij zei tegen mij: ‘Maroeska, alles wat jullie willen gaan doen, doen we allang op ons bedrijf.’ Inderdaad is mijn neef de spin in het web die bepaalt welke technologie hij inzet. Hij heeft de regie. Daar moeten wij ook naartoe.”

Voortvarend aan de slag
In de regio Twente zijn ze daar al voortvarend mee aan de slag gegaan. Het TechMed Centrum werkt met Medisch Spectrum Twente, de Twente Board en de techondernemersorganisatie FME sinds twee jaar samen in het initiatief Ziekenhuis van de Toekomst. "We willen richting 2050 een tienvoudige productiviteitsgroei in de zorg realiseren”, vertelt Rovers. “Dan moet je op zoek naar technologieën om dat te kunnen ondersteunen: AI, robotica. Er worden hier al prachtige dingen ontwikkeld.” De kansen en mogelijkheden liggen er, maar de zorg is ‘risico-avers’, zegt Rovers. “Het duurt lang voordat we innovaties toelaten.”

Meer dan 100 miljoen
Dat moet echt anders, vindt niet alleen Rovers. Met meer dan 100 miljoen wil het kabinet de ontwikkeling van de medtech sector stimuleren. Niet alleen omdat het een veelbelovende groeimarkt is met veel verdienpotentie. Medische technologie moet vooral het antwoord gaan bieden op de uitdagingen waar de zorg de komende decennia voor staat. Ook het Twentse initiatief kan rekenen op financiële ondersteuning van het MedTech 2035-programma. Van het stimuleringsprogramma gaat 50 miljoen naar de speerpunten Imaging, AI en Robotica. De andere 50 miljoen gaat naar ‘Ziekenhuizen van de toekomst’ - geïnspireerd door wat er al in Twente gebeurt. “We gaan dit nu vorm en inhoud geven en kijken hoe we dat vanuit Twente kunnen opschalen naar de rest van het land en uiteindelijk ook naar Europa.”